علمي -- فرهنگي-- هنري --اجتماعي--ورزشی

دانش آموزان یاددهد،البته مسئله به معنی مشکل و معضل نیست به بیان دیگر مسئله ،موضوع نیست که برای ما مشکل ایجاد نماید بلکه برای رسیدن به هدف در هر اقدامی به نوعی حل مسئله است(خورشیدی ،غندانی وموفق،1378).

در این روش ابتدا معلم باید مسئله وراه حل های مختلف را برای حل مسئله مورد برسی قراردهد ومناسب ترین راهبرد حل مسئله را که مجموعه ای از فعالیتهای هدفمند در فرایند حل مسئله است انتخاب نمایدسپس به جمع آوری اطلاعات توسط دانش آموزان پرداخته شود،و بعد از جمع آوری اطلاعات براساس اطلاعات جمع آوری شده دانش آموزان فرضیه سازی و درنهایت فرضیه ها را آزمون ونتیجه گیری می کند.اگر روش حل مسئله درست انجام شود می تواد منجر به بارش یا طوفان فکری منجر شود،یعنی اگر معلم مراحل روش تدریس حل مسئله را به درستی انجام دهد دانش آموزان می کوشند برای حل مسئله با استفاده از تمام افکار و اندیشه های که دارند درکلاس راه حلی بیابند وآن را ارائه دهند،به بیان دیگر اگر معلم در روش تدریس حل مسئله به درستی عمل کند منجر به روش تدریس بارش مغزی می شود.به طور کلی اگر نظام آموزش وپرورش بخواهد در تقویت زمینه های بالقوه خلاقیت نقش مهمی ایفا کند همان کار،روش های حل مسئله و بارش مغزی در کلاس توسط معلم است.

  روش حل مسئله محاسن ومحدودیتهایی دارد که در به آنها اشاره می شود:

۱-موجب ارتباط فعالیتهای مدرسه با زندگی واقعی شاگردان می شود.

۲-از نظر روانشناسی،یکی از بهترین روشهای تربیتی  برای ایجاد تفکر علمی در شاگردان است.

 3-چون ثابت و خشک و غیر قابل انعطاف نیست باعث برانگیختن علاقه طبیعی در شاگردان می شود.

 4-تقریبا قابل انطباق با وضع کلاسهای درس امروزی است.

در مقابل این مزایا محدودیتهایی هم دارد که در ادامه به آن اشاره می شود:

 1-نسبت به فعالیتهای متداول مدارس احتیاج به زمان بیشتری دارد.

 2-احتیاج به معلمان با تجربه و آشنا به روش تحقیق دارد.

 3-وقت گیر است وممکن است با توجه به برنامه های جاری مدارس نتوان این روش را اجرا نمود.

 2-روش بحث گروهی:

معلم در این روش یادگیرندگان را با یک مسئله یا یک موقعیت مبهم به عنوان موضوع مورد بحث مواجه می سازد.در این روش یادگیرنده به تنهایی برای کشف یا حلمسئله فکر نمی کند بلکه اندیشه ی گروهی شروع می شود و معلم    در صورت نیاز این اندیشه را به روش اشاره غیر مستقیم کمک می کند بنابراین میزان کمک در این روش افزایش می یابد(کاظمی،1374،ص98).در این روش تاکید بیشتر بر یادگیری دانش آموز است نه بر تدریس معلم.در این روش معلم اغلب احساس می کند که راهنما و تسهیل کننده ی یادگیری است،از این رو دانش آموزان را به گونه ای هدایت می کند که آنان صرفا به خاطر درک وفهم خود تلاش  کنند دانش آموزان نیز در عمل متوجه می شوند که بین تجاربی که کسب کرده اند روابطی وجود دارد چنین استنباطی خود سبب درک بهتر آنان می شود.گسترش روابط موجود بین آموخته ها و توانایی تعمیم  وکلیت بخشیدن به تجارب جدید در امر آموزش با اصطلاحات خاصی مانند "یافتن بصیرت"،"جست وجوگری"و"کشف مسئله" بیان شده است.در این روش دانش آموزان به تدریج فعال می شوند و به آموزش در گروه عادت می کننددرگیری دانش آموز با مطالب آموزشی در میان همکلاسی ها سبب تقویت حس کنجکاوی و رغبت بیشتر او به ادامه بحث وبررسی دقیق تر موضوع درسی می شود.در اثر رغبت وانگیزش درونی دانش آموز کمیت وکیفیت مطالعه او افزایش می یابدافزایش کیفیت مطالعه نیز منطق واستدلال لازم برای بحث گروهی را غنی تر می سازددر نتیجه در روش بحث گروهی یادگیری،کسب دانش و یا درک بهتر مطلبی خود پاداش این روش به حساب می آید(یغما،1372،صص21-22).

 
محاسن:

۱-شرکت کنندگان در بحث در عقاید وتجربیات یکدیگر سهیم می شوند.

 2-مهارت همکاری و تعاون واحساس دوستی در بین اعضا رشد می کند.

 3-اعتماد به نفس در هر یک از شرکت کنندگان تقویت می گردد.

 4-عدم اطمینان به خود و ترس از صحبت کردن در حضور دیگران درافراد خجالتی کاهش می یابد و اعتماد به نفس آنان رشد کرده و روحیه ی انتقاد در آنها افزایش می یابد.

 معایب:

1-این روش را برای تعداد افراد کم می توان به کار برد.

 2-این روش برای دانش آموزان خردسال کارایی ندارد چون آنان توانایی قدرت تفکر و تعقل را ندارند.

 3-بحث گروهی را نمی توان در تمامی موضوعات به کار برد.

 4-در صورتی که سازماندهی درست انجام نگیرد نتیجه ی مفیدی عاید نخواهد شد.

 ۳-روش ایفای نقش:

یکی از روشهایی که در تکوین شخصیت فردی و اجتماعی فراگیران سهم بسزایی دارد، روش ایفای نقش است.موقعیتهای متفاوت این روش نمونه های کوچکی از ایفای نقشهای زندگانی است وبهتر از بقیه ی روشها فراگیران را در عرصه ی زندگی می آزماید،معمولا در تمام نظام های آموزشی تقویت وبهبود روابط اجتماعی دانش آموزان یک سیاست اصولی است.از آنجا که انسان ها اجتماعی اند و تمام ارتباطات در یک فضای سالم ارتباطی سیر می شود اگر دانش آموزان مهارتهای زندگی کردن را کسب کنند در تمام شئون زندگی با موفقیت بیشتری عمل خواهند کرد.در این روش دانش آموزان براساس علایق خویش نقش های مورد نظر را انتخاب می کنند و با نظارت معلم و با همکاری دیگر دوستان به ایفای نقش می پردازند.روش ایفای نقش را می توان برای تجسم عینی موضوعات و درسهایی که برای نمایشنامه مناسب است به کار گرفت.

  محاسن:

1-شاگردان را بر می انگیزاند که با شورو شوق جریان نمایش را دنبال کنند.

2-فراگیرانی که مشاهده کننده هستند در احساس ایفاگران نقش سهیم می شوند و خود را در صحنه ی نمایش احساس می کنند این ارتباط عاطفی در یادگیری و القای احساسات تاثیر فراوان دارد.

 3-با این روش می توان بحث گروهی را فراهم ساخت.

 4-این روش برای رفع کمرویی شاگردان خجالتی روش مفیدی است.

 5-این روش برای دروس مانند تاریخ و علوم اجتماعی مناسب است ،

 معایب : 

1-این روش برای تحقق هدف های آموزشی پیچیده مناسب نیست.

2-این روش به دلیل اینکه در ظاهر جنبه ی نمایش داردیک روش آموزشی جدی تلقی نمی شود.

 3-این روش به اجرای درست،صرف وقت کافی و تهیه ی تدارکات نیاز دارد و اجرای آن وقت گیر است.

 
۴-روش بارش فکری:

روش اجرای فن و گرد همایی که از طریق آن عده ای می کوشند برای یک مسئله به خصوص،با انباشتن تمام افکار و اندیشه هایی که همان جا به وسیله ی اعضا ارائه می شودراه حلی بیایند بارش فکری گفته می شود.مدت زمان مناسب برای این روش 20الی45 دقیقه است و تعدادافراد شرکت کننده در این روش بین 10الی400نفر متغیر است(فضلی خانی،1382،صص104-105). مرحله ی اول:فعالیت افراد گروه درجلسه بارش فکری،با هدایت و راهنمایی مقدماتی مسئول جلسه شروع می شودبا این نوع سازماندهی افراد اندیشه ها ونظرات خود را بیان می دارند ومنشی ها تمام نظرات را ثبت می کنند در حقیقت فعال ترین این بخش،اجرا وکنترل همین جلسه خلاقیت است که شخص اندیشه ای تولید می کند وتولیدات خود را ضمن یک تفکر خلاق بیان می دارد(همان منبع). مرحله دوم:پس از اینکه مرحله تولید اندیشه ها در مدت معینی صورت گرفت،طبیعی است که تعداد زیادی نظریه و طرح بدست می آید در مرحله ی دوم این مجموعه پالایش ونظریات مشابه و نامناسب حذف می شود ومشاهده گران این نظریات را مورد بررسی قرار می دهند ودر نهایت تعدادی نظریه و یا طرح بصورت پیشنهادی و دست آورد اصلی جلسه اعلام می شود.

 5- روش آزمایشی:

آزمایش فعالیتی است که در جریان آن فراگیران با به کار بردن وسایل  و مواد بخصوص درباره ی مفهومی خاص عملا تجربه کسب می کنند.آزمایش معمولا در آزمایشگاه انجام می گیرد اما نداشتن آزمایشگاه مجهز یا وسایل مناسب در مدرسه نباید دلیلی برای انجام نداندن آزمایش در کلاس باشد بلکه با وسایل ساده هم می توان انجام داد.آزمایش ،گاهی به منظور آشنا کردن دانش اموزان با جنبه های عملی یک مفهوم،مورد استفاده قرار می گیرد.برای این کار معلم دستور عمل انجام آزمایش را در اختیار فراگیران قرار می دهد وانتظار دارد که دانش آموزان با استفاده از دستور کار سرانجام به نتیجه ی یکسانی برسند.در موارد دیگر آزمایش به منظور فراهم آوردن محیطی مناسب برای حل مسئله تلقی می شود در این صورت معلم جهت کلی فعالیت را مشخص می کند و فراگیران  را برآن می دارد که در اجرای آزمایش به طور مستقل تصمیم گیری کنند.آزمایش برای تدریس مفاهیم علوم به ویژه فیزیک بسیار لازم است وبدون آن دانش آموز نمی تواند مفاهیم مورد نظر رابه درستی فرا گیرد.